Katten miauwen weinig tegen elkaar. Als volwassen kat gebruiken ze het miauwen vooral tegen mensen. Onder katten verloopt bijna alle communicatie via een ander kanaal: de staart, de oren, de ogen, de houding en de geur. Als je leert die signalen te lezen, begrijp je je kat veel beter en voorkom je dat je een kras oploopt.
De staart, de meest zichtbare thermometer
Dit is het eerste wat je het best kunt bekijken, want je ziet het van ver en het verandert snel.
- Staart recht omhoog, soms met een licht gebogen puntje: een vriendelijke begroeting. Katten doen dit wanneer ze naar een andere kat of naar hun baasje toe lopen.
- Opgezette, opgebolde staart: de kat is bang en wil groter lijken. Meestal gaat dat samen met een gebogen rug en een zijwaartse houding.
- Staart omlaag of tussen de poten: angst, onzekerheid of de wens om niet op te vallen.
- Staart die van links naar rechts slaat: irritatie of overprikkeling. Als je hem aait en hij begint met zijn staart te slaan, is het goed om te stoppen.
- Puntje dat langzaam beweegt: aandacht, er is iets dat hem interesseert. Dat zie je vaak wanneer hij een vogel door het raam bekijkt of naar een speeltje kijkt.
De oren, zeer beweeglijk en zeer eerlijk
Elk oor beweegt dankzij zo'n dertig spiertjes, waardoor ze bijna los van elkaar kunnen draaien. Daardoor zijn de oren een fijne aanwijzing voor zijn stemming.
- Naar voren en ontspannen: interesse, nieuwsgierigheid of rust.
- Opzij gedraaid, als vliegtuigvleugels: ongemak of onrust. Het is een vroeg waarschuwingssignaal.
- Plat naar achteren tegen het hoofd: angst of een defensieve houding. De kat beschermt zijn oren voor het geval er gevochten wordt.
- Een naar voren en een opzij: hij luistert naar twee dingen tegelijk. Meer niet.
De ogen en het beroemde langzame knipperen
Tussen katten kan een strakke, aanhoudende blik als een uitdaging worden opgevat. Daarom komen veel katten eerder naar iemand toe die hen niet de hele tijd aankijkt dan naar iemand die constant naar hen staart.
Het tegenovergestelde gebaar is het langzame knipperen: je ogen langzaam halfdicht doen en ze even zo houden. In 2020 publiceerde een team van de Universiteit van Sussex twee experimenten waarin katten vaker langzaam terugknipperden wanneer hun baasje dat eerst deed, en dichter naar een onbekend persoon toe kwamen die hen langzaam knipperde. Dit wordt gezien als een teken van ontspanning en goede bedoelingen. Je kunt het zelf proberen: kijk hem zacht aan, knijp je ogen een beetje samen en kijk dan even iets anders aan.
Ook de pupillen vertellen iets, maar wees voorzichtig. Zeer verwijde pupillen kunnen angst betekenen, opwinding tijdens het spelen of gewoon weinig licht. Alleen de context laat zien wat het is.
Houding en andere signalen
- Op zijn zij of op zijn rug liggen: hij is ontspannen en voelt zich veilig bij jou. Maar een buik laten zien is geen uitnodiging om die aan te raken. Veel katten vinden dat niet prettig, en je loopt snel het risico op een beet.
- Gehurkt, met ingetrokken poten en een gespannen lijf: hij is op zijn hoede of klaar om weg te rennen.
- Tegen je benen of de meubels aan wrijven: hij laat zijn geur achter met de klieren in zijn gezicht. Zo markeert hij wat hij als van hem en vertrouwd beschouwt, en jij hoort daar ook bij.
- Kneden met de voorpoten: een gebaar dat komt van toen hij nog een jong katje was en zoog. Bij volwassen katten zie je het op momenten van rust.
Spinnen betekent niet altijd blijdschap
We koppelen het aan een gelukkige kat op schoot, en vaak is dat ook zo. Maar katten spinnen ook als ze pijn hebben, gestrest zijn, tijdens de bevalling of als ze erg ziek zijn. Een kat die spint terwijl hij zich verstopt, apathisch is of niet eet, is niet gelukkig: hij heeft misschien een dierenarts nodig.
De gouden regel: kijk naar het geheel
Geen enkel signaal staat op zichzelf. Een bewegende staart kan spel betekenen of boosheid, afhankelijk van of de oren ontspannen of platgedrukt zijn. Om je kat goed te lezen:
- Let op meerdere lichaamsdelen tegelijk: staart, oren, ogen en houding.
- Houd rekening met de context: op de bank is het anders dan bij de dierenarts.
- Leer je kat kennen: elke kat heeft zijn eigen manier van uitdrukken, en na verloop van tijd leer je zijn nuances herkennen.
- Respecteer de waarschuwingen: oren opzij, een slaande staart of een golvende rugvacht betekenen meestal dat er zo een klauw kan volgen.
Krabben is ook onderdeel van zijn taal: hij markeert met geur en zichtbare sporen. Als je wilt weten welke krabpaal het beste bij je kat past, vind je een gids in hoe kies je een krabpaal voor je kat.
En als je hem meer manieren wilt geven om zich te uiten door te spelen, vind je in onze sectie speelgoed voor katten lasertjes, interactieve vissen en balletjes voor korte jachtsessies thuis.
Misschien vind je ook interessant: krabpalen en klimbomen voor katten.